مقدمه:
«تمرين
و ممارست» بخش جداييناپذير فرآيند آموزش و تدريس به شمار ميآيد و تمركز بر آن، باعث
بهبود و تعميق يادگيري فراگيرانه است. پرسشهاي هدفدار و تكاليف معنادار، ضمن سنجش
آموختههاي دانشآموزان، تصحيح و تكميل آن باعث رشد و پيشرفت فراگير ميشود و نتايج
حاصل از پاسخگويي به آن، حاكي از حدود موفقيت يا عدم موفقيت در يك سنجش مستمر و سازنده
است. هدف در اين تكاليف، خدمت به آموزش است نه در كمين نشستن براي غافلگير كردن دانشآموز
و محك زدن او با معيار آنچه نميداند. در اين رويكرد، تكاليف با فرآيند آموزش درهم
تنيدهاند.
برای بسیاری از دستاندرکاران آموزش و
پرورش، هنوز این سوالها مطرح
است : تمرین چه نقشی
در فرایند یادگیری
دارد؟ آیا پیشرفت یادگیری
مستقیما تابع تکرار است؟
اگر چنین نیست، شرایط تمرین
و تکرار
چیست؟ مساعدترین
موقعیت برای تمرین کدام است؟ تکالیف
تکراری مدارس میتواند برای شاگردان مفید باشد
یا نه؟
در پاسخ
به سوالات مطرح شده باید گفت: تاثیر
تمرین و تکرار در
کل فرایند
یادگیری و
حیطههای مختلف آن بویژه در
حیطه روانی - حرکتی ، انکار
ناپذیر است. همه این ضربالمثل قدیمی
در کار
نیکو کردن از پر کردن
است،را شنیدهاند و
واقفند
که بازی روی یخ یا رانندگی فقط در
نتیجه تمرین
و تکرار
یاد گرفته میشود. و اگر
تکرار نشوند، دیر یا
زود به دست فراموشی سپرده خواهند شد.
ولی این نکته نیز غیر قابل انکار است که
کیفیت اجرای تمرین ، مقدار
و زمان
آن نقش بسیار مهمی
در تثبیت
یا عدم تثبیت رفتار
دارد. چنانکه آزمایشهای متعدد نشان
داده است، اجرای تمرین
در زمان
غیر متمرکز ، اثر
یادگیری بیشتری
نسبت به اجرای
تمرین
در زمان
متمرکز دارد. مثلا شاگرد موضوع مورد یادگیری
را
در دو
تمرین بیست دقیقهای ،
زودتر از یک تمرین چهل دقیقهای یاد
میگیرد. از همین رو ، تمرین
و تکرار موثر
باید شرایط
و ویژگی
خاصی داشته باشد، از
جمله اینکه باید منظم و
مرتب
و طول
دورههای آن
مناسب باشد
و در
شرایط واقعی
و طبیعی
انجام پذیرد.
اگر شاگرد
در اوضاع و
احوال ساختگی
و غیر
طبیعی تمرین کند، مطلع
شود. زیرا اطلاع از پیشرفت ، او را به
کوشش وا میدارد. تمرین نباید بیش از حد
طولانی
و خستگیآور
باشد. هر گاه عملی به طور سریع و
متوالی تکرار شود ، اغلب موجب کاهش
کارایی تمرین میشود. به این معنی که شخص
در انجام
دادن آن عمل به
تدریج کندتر
و ضعیفتر میشود،
تا اینکه سرانجام از انجام دادن آن سرباز میزند.
در واقع
خستگی یادگیری را
کاهش میدهد.
تمرين ها از بخش هاي مهم و تعيين كننده كتاب درسي
است. معمولا اين بخش از كتاب درسي با عنوان (خود آزمايي, تمرين ها,پرسش و فعاليت هاي تكميلي آورده ميشود.معلم با استفاده از تمرين ها
فعاليت دانش آموزان را در جهت تحقق اهداف آموزشي هدايت ميكند.
كي از
روش هاي پژوهش در ارتباط با تمرين ها روش تحليل ارتباطي است كه ارتباط تمرين
ها را با اهدايف درس مورد بررسي قرار ميدهد.